Доллар неге 490 болды және қазір сатып алу керек пе?

Соңғы күндері «доллар 490 болды» деген жаңалықты көріп, көп адам ойланып қалды: қазір доллар алу керек пе, әлде күте тұрған дұрыс па? Осы тақырыпта инвестор Тұрар Әбдінің сұхбат пікірін ұсынамыз.

— Тұрар мырза, қазір доллар бағамы 490 теңгеге дейін түскенін көріп отырмыз. Соңғы рет мұндай деңгей қашан болған еді?
— Соңғы рет доллар шамамен 2025 жылдың наурыз айында осындай деңгейде болған. Яғни бұл – жаңа тарихи минимум емес, бірақ сирек қайталанатын кезең.

— Қазір теңге неге күшейіп тұр? Көп адам «экономика жақсарды ма?» деп ойлап жатыр.
— Мұнда мәселе экономика күрт жақсарды дегенде емес. Қазір бізде қаржы нарығында «үлкен салық апталығы» деп аталатын кезең жүріп жатыр. Қазақстанда ірі экспорттаушы компаниялар – мұнай, газ, металл саласының алыптары – өткен тоқсан үшін бюджетке салық төлейді. Олар табысты доллармен табады. Бірақ мемлекет салықты тек теңгемен қабылдайды. Сондықтан олар долларын жаппай сатып, теңгеге айырбастауға мәжбүр. Нарықта доллар көбейеді, ұсыныс артады, ал баға уақытша төмендейді. Бұл – техникалық, маусымдық фактор. Әдетте төлемдердің ең қызған шағы 20–25 ақпан аралығына келеді.

— Яғни бұл уақытша құбылыс дейсіз ғой?
— Иә, көбіне солай. Салық кезеңі аяқталған соң, доллар ұсынысы азаяды. Ал импорт, сыртқы төлемдер, бюджет шығыстары секілді факторлар қайтадан қысым жасай бастайды. Сол кезде теңге әлсіреуі мүмкін.

— Енді ең маңызды сұрақ: қазір доллар сатып алу керек пе?
— Егер сіз қаңтардан бері «идеал сәтті» күтіп жүрсеңіз, онда шексіз күтудің қажеті жоқ. Қазір біртіндеп бастауға болады. Бірақ ең бастысы – барлық ақшаны бір күнде айырбастамау.

Мен өзім «баспалдақ» әдісін қолданар едім. Мысалы, қолыңызда 5 млн теңге бар делік:
• 1,5 млн теңгені – қазір;
• 1,5 млн теңгені – 10 күннен кейін, салық кезеңі аяқталар тұста;
• қалған 2 млн теңгені – тағы 10 күннен соң, наурызда.

Осылайша сіз орташа бағаммен аласыз. Егер доллар сәл түссе де, сәл өссе де – тәуекелді тең бөлесіз.

— Ал жыл соңына болжам қандай?
— Менің жеке болжамым – доллар жыл соңына қарай 540–560 теңге аралығында болуы мүмкін. Бірақ бұл нақты шындық емес, тек сценарий. Нарықта күтпеген факторлар әрқашан бар.

— Кімдерге доллар мүлде алмауға кеңес берер едіңіз?
— Егер бұл ақша сізге бір жылдың ішінде қажет болса – өмір сүруге, ірі сатып алуға, бизнеске – онда оны теңгеде қалдырған дұрыс. Қазір теңгелік депозиттер 20% жылдық табыс береді. Кейбір облигациялар 22–23% кірістілік ұсынады.

Мысалы, доллар жыл соңына дейін 560 теңгеге өссе де, 20% табыс беретін құрал қысқа мерзімде одан да тиімді болуы мүмкін. Депозит тек доллар 606 теңгеден асып кетсе ғана ұтылуы ықтимал.

— Ал ұзақ мерзімге доллар алсақ ше?
— Онда оны жай «жастықтың астында» ұстамау керек. Долларға долларлық облигациялар сатып алуға болады. Олар жылына 6–11% табыс береді. Бұл валюталық капиталды өсіруге мүмкіндік береді.

— Қорытындылай кетсеңіз?
— Доллар 490 теңге болуы – көбіне салық кезеңінің әсері. Қысқа мерзімді ақшаңызды теңгеде ұстап, жоғары пайызбен жұмыс істету тиімді болуы мүмкін. Ал ұзақ мерзімді капиталды кезең-кезеңімен валютаға ауыстыруға болады. Ең бастысы – эмоциямен емес, жоспармен әрекет ету.

Айта кетейін, бұл – жеке инвестициялық кеңес емес. Мен болашақты болжайтын адам емеспін, тек өз қаржыммен қалай жұмыс істейтінімді бөлісіп отырмын.