Астананың “ЖҰМЫРТҚАСЫН” кім салды?

Астана – заманауи сәулетімен әлем назарын аударған ерекше қала. Сол ерекше нысандардың бірі – Қазақстан Республикасының Ұлттық архиві ғимараты. Қала тұрғындары арасында «жұмыртқа» деген бейресми атауға ие бұл нысан елорданың архитектуралық келбетін айқындайтын символдардың біріне айналған.

Архитектуралық идея: «жұмыртқа» нені білдіреді?

Ұлттық архив ғимаратының ең басты ерекшелігі – оның жұмыртқаға ұқсас домалақ пішіні. Бұл кездейсоқ таңдалған форма емес. Архитектуралық тұрғыда ол мәңгілік, тұтастық және үздіксіздік ұғымдарын білдіреді.  

Купол тәрізді архив қоймасы – шығыс сәулетіне тән символика болса, оған жалғасқан әкімшілік корпус еуропалық стильде салынған. Осылайша ғимаратта Шығыс пен Батыс мәдениеттерінің үйлесімі көрініс тапқан.  

Халық арасында «мен жұмыртқаның жанында тұрмын» деген тіркес тіпті бағдар ретінде қолданылуы – ғимараттың қала кеңістігіндегі ерекше рөлін көрсетеді.  

Кім жобалады және кім салды?

Ғимараттың архитектуралық концепциясын қазақстандық сәулетші Нұрмұхан Токаев ұсынған. Кейін осы идея негізінде жобаны түрік компаниясының мамандары әзірлеп, құрылысын жүзеге асырған.  

Бұл – тәуелсіздік кезеңіндегі халықаралық әріптестік нәтижесінде салынған маңызды нысандардың бірі.

Құрылыс тарихы

Ұлттық архив ғимараты Қазақстан астанасын дамыту бағдарламасы аясында салынған.

• 2002 жылы Президент бастамасымен құрылыс жоспарына енгізілді  
• 2003 жылдан бастап Астананың жаңа әкімшілік орталығында бой көтере бастады  
• Кейін бұл нысан елдегі басты архивтік орталыққа айналды

Бұл кезең – Астананың «болашақ қаласы» ретінде қалыптасып жатқан уақытымен тұспа-тұс келді.  

Ғимараттың құрылымы мен ерекшелігі

Архив кешені екі негізгі бөліктен тұрады:

1. Жұмыртқа пішінді архив қоймасы

• Биіктігі шамамен 40 метр
• Диаметрі 13 метр
• Миллиондаған құжат сақтауға арналған
• Ішінде арнайы климаттық және қауіпсіздік жүйелері бар  

2. Әкімшілік және ғылыми корпус

• Доға тәрізді формада салынған
• Кеңселер, зерттеу бөлмелері, көрме залдары орналасқан  

Ғимарат заманауи архивтік технологиялармен жабдықталған және посткеңестік кеңістіктегі ең инновациялық архивтердің бірі саналады.  

Қаладағы орны

Ұлттық архив Астананың сол жағалауындағы басты сәулеттік ось – Нұржол бульварында орналасқан.  

Бұл аймақ – елорданың әкімшілік және мәдени орталығы. Мұнда Бәйтерек монументі сияқты символдық нысандар да шоғырланған.

Осы тұрғыдан алғанда, архив ғимараты тек функционалды мекеме емес, қаланың визуалды композициясының маңызды элементі.

Маңызы мен рөлі

Ұлттық архив – жай ғана ғимарат емес. Ол:

• Қазақстанның тарихи жады сақталатын орталық
• Ғылыми-зерттеу және мәдени институт
• Мемлекеттің рухани негізін нығайтатын мекеме

Мұнда жүздеген мың тарихи құжаттар сақталып, ұрпақтан ұрпаққа жеткізіледі.  

Астанадағы Ұлттық архив ғимараты – тек архитектуралық эксперимент емес, терең символикаға ие нысан. Оның жұмыртқа пішіні – өмірдің, тарихтың және үздіксіз дамудың белгісі.

Бұл ғимарат елорданың батыл архитектуралық шешімдерінің бірін көрсетіп қана қоймай, Қазақстанның өткенін сақтап, болашаққа жеткізетін маңызды мәдени көпір қызметін атқарып отыр.