Run for Autism: ЕРЕКШЕ МАРАФОН

26 сәуір күні Астанада ерекше мағынаға ие ауқымды спорттық-әлеуметтік шара – төртінші жыл қатарынан ұйымдастырылған қайырымдылық «Run for Autism» жүгірісі өтті. Бұл жай ғана жарыс емес, қоғамның аутизмге деген көзқарасын өзгертуге, ерекше балалар мен ересектерге қолдау көрсетуге бағытталған үлкен инклюзивті қозғалысқа айналды.

Биылғы жүгіріске Қазақстанның 26 қаласынан 5 мыңға жуық адам қатысты. Нәтижесінде 42 миллион теңгеден астам қаражат жиналып, ол аутизм және басқа да менталдық ерекшеліктері бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқытуға бағытталмақ. Іс-шараны ұйымдастырушы – «Bolashak Charity» қоғамдық қоры.

Әр шақырым – үлкен қолдау

«Run for Autism» жобасының басты мақсаты – аутизм туралы қоғамның хабардарлығын арттыру, ерекше қажеттілігі бар адамдардың өмір сапасын жақсарту, олардың әлеуметтенуіне және толыққанды өмір сүруіне жағдай жасау.

Шара сәуір айындағы аутизм туралы ақпараттандыру айлығына орай өткізілді. Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, аутизм шамамен әрбір 100 баланың бірінде кездеседі. Әлем бойынша аутизм спектрі бұзылысы (АСБ) бар адамдар саны 75 миллионнан асады.

Қазақстанда 2026 жылғы 1 сәуірдегі ресми дерек бойынша, АСБ диагнозымен динамикалық бақылауда 18 153 адам тіркелген. Оның 17 713-і – кәмелетке толмаған балалар, яғни 97,5 пайыз. Астананың өзінде 4 368 адам есепте тұрса, оның 4 232-сі – балалар.

Мамандардың айтуынша, нақты көрсеткіш бұдан да жоғары болуы мүмкін.

Үш жылда – ондаған инклюзивті кабинет

Қазақстанда бұл халықаралық бастама алғаш рет 2023 жылы «Bolashak Charity» қорының бастамасымен қолға алынған болатын.

Үш жыл ішінде жобаға 6 443 адам қатысып, жалпы 42 348 444 теңге көлемінде қайырымдылық қаражаты жиналды. Осы қаржының арқасында Астана мен Қостанай облысындағы балабақшаларда, мектептерде және колледждерде 25 инклюзияны қолдау кабинеті ашылып, толық жабдықталған.

Биылғы қаражат енді жаңа бағытқа – ерекше қажеттілігі бар жасөспірімдер мен ересектерді кәсіби оқытуға жұмсалады.

Қатысушылар саны рекорд жаңартты

Жүгіру төрт қашықтық бойынша ұйымдастырылды: 1 км, 2,5 км, 5 км және 10 км.

Қатысушылар Астана, Алматы, Шымкент, Ақтау, Атырау, Қарағанды, Павлодар, Семей, Тараз, Түркістан, Өскемен, Орал және басқа да 26 қаладан келді.

Сонымен қатар, онлайн форматта 140 адам Қазақстанның 30 қаласынан, сондай-ақ Ұлыбритания мен Ресейден қосылды.

Жарысқа 100-ден астам ерекше қажеттілігі бар адам қатысты. Олардың қатарында аутизмі бар балалар мен ересектер, Даун синдромы бар қатысушылар, церебралды сал ауруына шалдыққандар, есту қабілеті бұзылған спортшылар және тірек-қимыл аппараты бұзылған азаматтар болды.

Балаларға арналған «Көңілді старттар»

Дәстүр бойынша шара аясында аутизм және басқа да даму ерекшеліктері бар балалар үшін арнайы «Көңілді старттар» эстафетасы ұйымдастырылды.

Оған 5 пен 14 жас аралығындағы 180-ге жуық бала қатысты. Балалардың қатарында аутизм, Даун синдромы, ДЦП, психикалық және сөйлеу дамуының тежелуі, дислексия және басқа да ерекшеліктері бар қатысушылар болды.

Эстафетадан кейін барлық бала серіктестер дайындаған сыйлықтарға ие болды.

Динара Ғаплан: «Бұл жай ғана жарыс емес»

«Bolashak Charity» қамқоршылық кеңесінің төрайымы Динара Ғапланның айтуынша, бұл жоба бүгінде қарапайым спорттық шараның шеңберінен әлдеқашан шығып кеткен.

— Run for Autism – біз үшін ерекше жоба. Мұнда біздің қордың жобаларындағы жасөспірімдер, олардың ата-аналары, педагогтар, серіктестер мен достар қатысады. Сондықтан бұл жай ғана жүгіріс емес, ортақ идея төңірегінде адамдарды біріктіретін үлкен қозғалыс.

Бастапқы мақсатымыз – қоғам назарын аутизм мен менталдық денсаулық тақырыбына аудару еді. Бүгінде мыңдаған адам бізбен бірге стартқа шығады. Бұл қоғамның ашық, саналы әрі маңызды әлеуметтік бастамаларды қолдауға дайын екенін көрсетеді.

Алдыңғы жылдардағы жүгірістердің арқасында ондаған инклюзия кабинеттерін аштық. Қазір балалар өсіп келеді, соған сәйкес біздің бағдарламалар да кеңейіп жатыр. Сондықтан биыл жиналған қаражат ерекше балалардың кәсіби білім алуына бағытталады, — деді Динара Ғаплан.

Мәскеуден арнайы келген қатысушы

Жобаға Ресейден де қатысушылар келді. Солардың бірі – мәскеулік Юлия Асфина. Ол 12 жастағы аутизмі бар жасөспірімнің анасы, мінез-құлық талдаушысы және супервизор.

— Өкінішке қарай, Ресейде әзірге дәл осындай Run for Autism жобасы жоқ. Сондықтан Астанадағы бұл бастамаға қосылу мен үшін өте маңызды.

Мен аутизм тақырыбымен күн сайын әрі кәсіби, әрі жеке өмірімде бетпе-бет келемін. Сонымен қатар жүгіруді жақсы көремін, жиі жартылай марафондарға қатысамын. Өткен жылы Мәскеуде онлайн форматта жүгірсем, биыл Астанаға арнайы келдім.

Мұндай күшті әрі шабыттандыратын жобаның бір бөлігі болу – үлкен мәртебе, — дейді Юлия.

Әже мен немеренің ерекше тарихы

Атырау облысынан келген Кулянда Атчибаева да жүгірістің әсерлі кейіпкерлерінің бірі болды. Ол 17 жастағы немересі Ахмадимен бірге 1 шақырымдық қашықтыққа қатысты.

Ахмади – Даун синдромы бар жасөспірім. Ол күн сайын Мақат аудандық оңалту орталығына барады. Әжесі оның әлеуметтенуі үшін барлық мүмкіндікті пайдаланып келеді.

— Мен үнемі қандай жарыстар, сауықтыру лагерьлері, түрлі бағдарламалар өтіп жатқанын бақылап отырамын. Біз қолдан келгеннің бәріне қатысуға тырысамыз.

Мен үшін ең маңыздысы – немеремнің қоғамға бейімделуі. Ол адамдармен еркін араласып, өз бетімен өмір сүре алса деймін. Қазір оның болашағы туралы көп ойлаймын.

Жақында біз қордың қолдауымен Атырауда ашылатын оқу-өндірістік комбинат жобасына жазылдық. Бұл – біздің отбасы үшін үлкен қуаныш, — дейді Кулянда апа.

Қатысушыларға сыйлықтар мен үлкен ұтыстар

Мәреге жеткен барлық қатысушы естелік медаль алды. Әр қашықтық бойынша алғашқы үш жеңімпаз дипломдармен марапатталды.

Старттық пакеттерге спорттық жейде, шоппер, нөмір, ақпараттық материалдар, серіктестер сыйлықтары және түрлі сертификаттар кірді.

Сондай-ақ 20-дан астам бағалы сыйлық ойнатылды. Олардың қатарында:
– Грузияға екі адамға саяхат
– 1 тонна бензин
– смартфон
– бес жұлдызды қонақүйде демалыс сертификаты
– тау велосипеді
– бір жылдық мұздатылған йогурт қоры
– кофе және басқа да бағалы сыйлықтар болды.

70-тен астам серіктес қолдау көрсетті

Жобаны жүзеге асыруға 70-тен астам демеуші мен серіктес атсалысты. Олардың қатарында Астана қаласының әкімдігі, ірі халықаралық компаниялар, әуе тасымалдаушылары, қонақүйлер, спорт және IT компаниялары, медиа серіктестер мен қоғамдық ұйымдар бар.

Бұл — бизнестің, мемлекеттің және қоғамның бір мақсатқа жұмыла алатынын көрсететін маңызды мысал.

Run for Autism – бұл тек жүгіру емес. Бұл – қоғамның ерекше балаларға деген көзқарасын өзгертуге арналған үндеу. Бұл – қолдау, түсіністік және бірге болу мәдениеті.

Әр шақырым, әр қатысушы, әр тіркелу – бір баланың болашағына салынған инвестиция.

Астанада өткен бұл жоба тағы бір рет дәлелдеді: инклюзия – бұл қайырымдылық емес, бұл – әділетті қоғамның белгісі.