ЕАЭО-дағы навигациялық пломбалар: тасымалдаушылар мен бизнес үшін 2026 жылдан бастап не өзгереді?

2026 жылғы 11 ақпаннан бастап Еуразиялық экономикалық одаққа (ЕАЭО) мүше елдерде автомобиль және темір жол арқылы жүзеге асырылатын транзиттік, экспорттық және өзара сауда тасымалдары навигациялық пломбалар арқылы қадағаланатын болады. Бұл бастама көлеңкелі айналымды азайтып, тауар қозғалысының ашықтығын арттыруға бағытталған.

Навигациялық пломба деген не?

Навигациялық пломба – жүк көлігіне немесе вагонға орнатылатын, GPS/ГЛОНАСС жүйелері арқылы оның қозғалысын бақылауға мүмкіндік беретін электронды құрылғы. Ол маршруттың өзгеруін, тоқтауын немесе пломбаның заңсыз ашылуын автоматты түрде тіркейді.

Қазақстандағы пилоттық жоба

Қазақстанда бұл жүйе Жетісу облысындағы «Нұр Жолы» кеден бекетінде пилоттық режимде сынақтан өтті.
2025 жылы:

• 544 көлік құралына

• 1 075 навигациялық пломба орнатылды.

Барлық маршруттар «Transit» ақпараттық жүйесі арқылы нақты уақыт режиміне жақын форматта бақылауға алынды. Сынақ нәтижелері жүйенің тиімділігін және техникалық тұрақтылығын көрсетті.

28 қаңтардағы түсіндірме жиын

28 қаңтар күні Мемлекеттік кірістер комитеті (МКК), кеден органдары және ұлттық оператор өкілдері тасымалдаушылар мен бизнес қауымдастыққа жаңа жүйеге қатысты бірқатар маңызды мәселелерді түсіндірді. Атап айтқанда:

• навигациялық пломбаларды практикада қолдану тәртібі;

• жүйені кезең-кезеңімен енгізу және кеңейту мерзімдері;

• жаңа талаптардың тасымалдаушыларға және сыртқы экономикалық қызмет (СЭҚ) қатысушыларына ықпалы.

Бизнес пен тасымалдаушылар үшін қандай өзгерістер болады?

Жаңа жүйе енгізілгеннен кейін:

• жүк қозғалысы толық цифрлық бақылауға алынады;

• заңсыз маршрут ауытқулары мен тәуекелдер азаяды;

• кедендік рәсімдер жеделдеп, адами фактор ықпалы төмендейді;

• адал бизнес үшін бәсекелестік орта әділдене түседі.

Сонымен қатар, тасымалдаушыларға техникалық талаптарға бейімделу, жүйемен жұмыс істеуді үйрену қажеттілігі туындайды.

ЕАЭО елдерінде навигациялық пломбаларды енгізу – халықаралық тасымалдарды цифрландыру жолындағы маңызды қадам. Бұл жаңашылдық бизнеске қосымша бақылау жүктегенімен, ұзақ мерзімде ашықтықты арттырып, заңды сауданың дамуына серпін береді. 2026 жылғы ақпанға дейінгі кезең – жаңа талаптарға дайындалып, процестерді бейімдеуге берілген мүмкіндік.